سکته مغزي (علائم و پیشگیری)
سکته مغزي چيست؟
استروک(Stroke) يا سکته مغزي به از بين رفتن سلول هاي مغز در يک منطقه مشخص مي گويند که در اثر جريان ناکافي خون به آن منطقه مي باشد و بنابراين سکته مغزي وقتي اتفاق مي افتد که جريان خون قسمتي از مغز قطع شود و متعاقب آن رسيدن اکسيژن و مواد تغذيه کننده به مغز متوقف مي شود.
نرسيدن خون به مغز باعث مي شود تا سلول هاي مغزي به سرعت از بين بروند و لذا نسبت به منطقه اي که خون به آن نقطه نرسيده ممکن است فرد دچار آسيب هايي مانند اختلال تکلم، از دست رفتن حافظه و توانايي تعقل، کما يا مرگ گردد.
حمله مغزي يا حوادث عروقي مغزي يک اورژانس پزشکي است که نياز به درمان فوري دارد. درمان به موقع و سريع، بهبودي را سرعت بخشيده و مي تواند از عوارض ناتوان کننده مثل فلج يک طرفه جلوگيري کند.
درمان سکته مغزي بايد ظرف حداکثر 3 تا 6 ساعت شروع شود و گرنه عوارض جدي در پي خواهد داشت.
فاکتورهاي خطر ابتلا به سکته مغزي
فشار خون و کلسترول بالا، استعمال دخانيات، سن بالا، اختلالات ژنتيک و چاقي از فاکتورهاي خطر ابتلا به سکته مغزي مي باشند. خطر سکته مغزي با افزايش سن بعد از 55 سال با گذشت هر دهه 2 برابر مي شود و مردان نيز بيش از زنان مبتلا مي شوند.
خطر سکته مغزي در ديابتي ها، بيماري هاي قلبي و افراد داراي فشار خون بالا بيشتر است. همچنين کلسترول بالا، غلظت خون و مصرف سيگار و الکل خطر سکته را بالا مي برد و مردان نيز بيش از زنان مبتلا مي شوند.
سکته هاي مغزي گاه در اثر خونريزي هم ايجاد مي شود که اين گونه موارد معمولا شديد و کشنده است.
خونريزي مي تواند هم در اثر آسيب به عروق پرده هاي مغز باشد و هم در اثر پاره شدن عروق داخلي مغز ايجاد شود. ضعف ناگهاني، اختلال ميدان بينايي، تاري ديد و کوري يک طرفه نيز از علائم هشدار دهنده است.
علائم سکته هاي مغزي
سکته مغزي بنا بر منطقه اي که مغز را درگير مي کند انواع متعددي دارد که خطرناک ترين آن لخته شدن خون در رگ هايي که وظيفه خون رساني به ساقه مغز را برعهده دارند مي باشد. بروز سکته در اين ناحيه از مغز به دليل اين که کنترل مناطق حياتي بدن را برعهده دارد خطرناک تر است و لذا بيمار بايد به سرعت تحت درمان قرار گيرد. از علائم سکته مغزي در اين ناحيه مي توان به تهوع و استفراغ شديد اشاره کرد.
از انواع ديگر علائم سکته مغزي نيز بروز تشنج يا بروز سردردهاي شديدي است که با مصرف مسکن نيز برطرف نمي شود.
ساير علائم در سنين مختلف، متفاوت است که در مطلب بعدي توضيح داده مي شود.
انواع سکته های مغزی
حمله های مغزی به چند نوع تقسیم می شود.
سکته آمبولی(embolic stroke)
از شایع ترین موارد سکته مغزی، بروز لخته های شریانی یا آمبولی است. این حمله با اختلال در ریتم قلب و ایجاد آسیب در عروق گردن و عروق داخل مغز باعث انسداد رگ مغزی و در نهایت سکته می شود.
در سکته آمبولی نوع لخته آزاد شده از محل آسیب رگ به سمت بالا و داخل عروق مغز وارد شده و در عروق انتهایی جایگزین می گردد که این امر موجب قطع جریان خون به آن قسمت از مغز شده و باعث بروز سکته می شود.
سکته ترومبوز(thrombosis stroke)
در برخی مواقع در اثر چربی خون بالا و سفتی رگ ها، فضای داخلی رگ تنگ شده و به مرور مسدود می شود که به آن ترومبوز می گویند.
در این مورد انسداد در همان محل که داخل مغز نیز هست باعث بروز سکته مغزی می شود.
سکته های خفیف
این شکل از سکته مغزی گذرا است و اگر چه خیلی جدی نیست ولی، علامتی برای بروز سکته های بزرگ تر می باشد و باید جدی گرفته شود.
علائمی چون بی حسی گذرا، ناتوانی اندام ها و تاری دید همراه آن است که علت آن نیز تشکیل لخته های ریزتر در رگ های کوچک تر است و می تواند از چند دقیقه تا 24 ساعت طول بکشد.
سکته های انوریسم(aneurysm stroke)
20 درصد از حوادث مغزی عروقی منجر به خونریزی و در نهایت سکته مغزی می گردد. در یکی از این نمونه ها جداره خارجی رگ نازک شده و حالت بادکنکی پیدا می کند که به این موضوع انوریسم می گویند.
در این حالت رگ نازک در اثر افزایش فشار خون پاره شده و منجر به خونریزی مغزی می شود.
در هر دو حالت لخته و خونریزی بسته به منطقه ای از مغز که آسیب دیده علائمی ایجاد می گردد.
سر درد، سرگیجه، اختلال دید و تکلم، ضعف و بی حسی یک سمت از بدن و شلی عضلات یک سمت از صورت، از علائم هشدار دهنده هستند.
روش های پیشگیری از سکته مغزی
* جهت پیشگیری از سکته مغزی، کنترل فشار خون مهم ترین فاکتور است. فشار خون باید به طور منظم چک شود و اگر به طور مداوم بالاتر از 140 روی 90 باشد باید با پزشک مشورت شود.
* همچنین سیگار خطر سکته مغزی را 2 برابر می کند و حتی افراد نزدیک به دود سیگار هم در خطر ابتلا هستند.
* رژیم غذایی مثل مصرف کم نمک و چربی و انجام ورزش به طور مرتب در کاهش فشارخون و در نهایت کاهش خطر سکته مفید است.
مصرف سیر نیز ضمن کاهش کلسترول و فشار خون موجب کاهش تشکیل لخته می شود. خوردن میوه و سبزیجات تازه مانند کلم، کنگر و شاهی به عنوان جایگزین غذاهای گوشتی و چربی می تواند موجب پیشگیری از سکته مغزی شود.
دکتر بهروز نیکنام
+ نوشته شده در یکشنبه بیست و سوم اسفند ۱۳۸۸ ساعت 5:9 توسط Mahdi
|
